{"id":28677,"date":"2025-07-25T07:09:12","date_gmt":"2025-07-25T05:09:12","guid":{"rendered":"https:\/\/visitpamplonairuna.com\/tradiciones-san-fermin-cultura-costumbres\/"},"modified":"2026-01-13T10:58:04","modified_gmt":"2026-01-13T09:58:04","slug":"sanferminetako-tradizioak-kultura-eta-ohiturak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/visitpamplonairuna.com\/eu\/sanferminetako-tradizioak-kultura-eta-ohiturak\/","title":{"rendered":"Sanferminetako tradizioak: kultura eta ohiturak"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Sanferminak<\/b> Nafarroako jairik bereizgarrienetako eta ospetsuenetako bat dira nazioartean. Tradizioa eta kultura uztarturik, <\/span>ospakizunak<\/b> milaka bisitari erakartzen ditu urtero, esperientzia paregabean murgiltzeko.\u00a0<\/span><\/p>

Sanferminak ez dira soilik deigarriak festa hutsari begira, Iru\u00f1eak eta bertako jendeak eskaintzen duten abegikortasunari begira ere baizik. Iruindarren berotasunak eraginik, bisitari bakoitzak ongietorri goxoa sentituko du eta nekerik gabe barneratuko da poza nahiz laguntasuna ardatz dituen ospakizunean.\u00a0<\/span><\/p>

Xehetasun guztien berri izateko, ondoren jaiaren jatorriak eta bilakaera miatuko ditugu eta, horrez gain, tradizio nagusiak, bai eta sanferminak ekitaldi paregabea izatea eragiten duten beste alderdi batzuk ere.\u00a0<\/span><\/p>

San Fermin jaien hastapenak eta bilakaera<\/h2>

Sanferminen izena San Fermini zor zaio. Hura Nafarroako bi zaindarietako bat da eta, tradizioaren arabera, III. mendean bizi izan zen. Hura egiazki bizi izan zelako frogagiririk ez badago ere, harenganako gurtza XII. mendetik aurrera errotu zen, erlikia bat Amiensetik Iru\u00f1era 1186an iritsi izanaren ondorioz. Tradizioak dioenez, San Fermin kristau bihurtutako gazte iruindar bat izan zen eta, Frantziara joan ondoren, Amienseko apezpiku egin, eta martirioa pairatu zuen. Kontakizun hori mendez mende zabaldu izanaren ondorioz, santuarenganako gurtza sendotu eta haren omenezko ospakizuna sortu zen.<\/span><\/p>

Denboraren joanean, dantzak, musika eta segizioak erantsi zitzaizkion, jai molde zabalago baterantz bilakatuta. <\/span>XVI. mendean, Udalak uztailaren 7ra aldatu zuen ospakizuna<\/b>, azienda azoka irekiarekin batera egiteko, feriak merkatari eta bisitariak erakartzen baitzituen; eta gainera, lehen zezenketak erantsi zituen.\u00a0<\/span><\/p>

Entzierroen jatorria, berriz, zezenak hiriaren kanpoaldetik plazaraino eramatearekin lotzen da. Urteak joan, urteak etorri, ordea, jarduera hura jai tradizio bilakatu zen.\u00a0<\/span><\/p>

Mendeen joan-etorrian, sanferminek munta handiko kultur eta turismo ekitaldiaren eitea hartu dute. Hori, batez ere, XX. mendean gertatu zen, turista olde handia iristen hasi baitzen, garraioari eta komunikazio bideei esker.\u00a0<\/span><\/p>

Baina entzierroaz eta jai-egitarauaz haratago, Iru\u00f1eak eta bertako jendeak eskaintzen duten abegikortasunak eraginik dira sanferminak esperientzia paregabea. Izan ere, egun horietan hirira etortzen direnek, munduko jairik ospetsuenetako batzuetan parte hartzeaz gain, harrera bero hori sentitzen dute, lehen unetik beretik hiriko kide balira bezala.\u00a0<\/span><\/p>

Iruindarrek izaera irekia dute eta eskuzabalak dira, hiriko txoko bakoitzean sumatzen den bezala. Ez dio axola zure lehen aldia ote den sanferminetan edota urteak ote daramatzazun itzultzen, beti inor izanen baituzu prest tradizioak azaltzeko, zu topa egitera gonbidatzeko edota zurekin batera kale erdian hamaiketako inprobisatu bat egiteko.\u00a0<\/span><\/p>

Sanferminetako tradizio nagusiak<\/h2>

Sanferminak mugaz harata famatu diren ekitaldi adierazgarriz beteak daude. Orain, nafar kulturaren ikurrak dira eta, urtero, milaka lagun erakartzen dituzte.\u00a0<\/span><\/p>

Txupinazoa<\/h3>

Suziria edo txupinazoa jaurtitzea <\/span>festen hasiera ofiziala da, urtero, uztailaren 6an<\/b>, eguerdiko hamabietan. Udaletxe plazan egiten da, jaiei hasiera emateko bilduta dauden milaka lagunen aitzinean.\u00a0<\/span><\/p>

Entzierroa<\/h3>

Entzierroak sanferminetako tradiziorik ezagunena dira. Egunero, goizeko 8:00etan, <\/span>uztailaren 7ti 14ra<\/b>, ehunka lagunek zezenen ondoan laster egiten dute Iru\u00f1eko Alde Zaharreko karriketan barna. Egungo ibilbidea 1922koa da, 848,6 metro ditu luzeran eta zezen-plazan bukatzen da.<\/span><\/p>

Gaueko su artifizialak<\/h3>

Gauero, 23:00etan, Ziudadelatik egiten den piroteknia-ikuskizunak Iru\u00f1eko zerua argitzen du. Duela 20 urtetik gora, su artifizialek nazioarteko lehiaketaren kategoria dute eta, gauero, familiak, bisitariak eta bertakoak biltzen dituzte hiriko hainbat tokitatik zeru gaineko argi-ikuskizun koloretsua gozatzeko.\u00a0<\/span><\/p>

“Gaixoa Ni”<\/h3>

Festen itxiera uztailaren 14ko gauean iristen da, \u201cGaixoa Ni\u201d esaten zaion ekitaldiaren bitartez<\/b>, hitz horiek biltzen dituen kantua abesten baita festei azken agurra emateko. Ekitaldian biltzen direnek kandela bana eramaten dute piztuta, zapi gorria kentzeko une sinboliko hori nabarmentze aldera.\u00a0<\/span><\/p>

Horratx tradizio nabarmenenak, baina sanferminetako mugimendu oparoaren zati bat baizik ez dira.<\/span><\/p>

Sanferminak adin guztietarako<\/h3>

Sanferminak ez dira entzierro eta musika kontu hutsak, baizik eta <\/span>egitarau inklusibo eta askotarikoa<\/b> dute, adin eta gustu guztietarako pentsatua.\u00a0<\/span><\/p>

Haurrendako eta familiendako<\/b><\/p>