Sanferminak Nafarroako jairik bereizgarrienetako eta ospetsuenetako bat dira nazioartean. Tradizioa eta kultura uztarturik, ospakizunak milaka bisitari erakartzen ditu urtero, esperientzia paregabean murgiltzeko. Sanferminak ez dira soilik deigarriak festa hutsari begira, Iruñeak eta bertako jendeak eskaintzen duten abegikortasunari begira ere baizik. Iruindarren berotasunak eraginik, bisitari bakoitzak ongietorri goxoa sentituko du eta nekerik gabe barneratuko da poza nahiz laguntasuna ardatz dituen ospakizunean. Xehetasun guztien berri izateko, ondoren jaiaren jatorriak eta bilakaera miatuko ditugu eta, horrez gain, tradizio nagusiak, bai eta sanferminak ekitaldi paregabea izatea eragiten duten beste alderdi batzuk ere. San Fermin jaien hastapenak eta bilakaera Sanferminen izena San Fermini zor zaio. Hura Nafarroako bi zaindarietako bat da eta, tradizioaren arabera, III. mendean bizi izan zen. Hura egiazki bizi izan zelako frogagiririk ez badago ere, harenganako gurtza XII. mendetik aurrera errotu zen, erlikia bat Amiensetik Iruñera 1186an iritsi izanaren ondorioz. Tradizioak dioenez, San Fermin kristau bihurtutako gazte iruindar bat izan zen eta, Frantziara joan ondoren, Amienseko apezpiku egin, eta martirioa pairatu zuen. Kontakizun hori mendez mende zabaldu izanaren ondorioz, santuarenganako gurtza sendotu eta haren omenezko ospakizuna sort