Badira bereziak izateko iragarkirik edo eszenatoki handirik behar ez duten tradizio batzuk. Iruñean, horietako asko ia ahapeka transmititzen dira, belaunaldiz belaunaldi, benetan baliotsuak diren gauzek duten errespetu barearekin. Euskal pilota da horietako bat. Hemen, frontoi batean sartzea ez da partida batera joatea bakarrik. Erritu baten parte izatea da. Bada giroan flotatzen duen zerbait –agian historiaren, grinaren eta zerbaiten kide izatearen nahastea–, zerbait handiagoaren barruan zaudela sentiarazten dizuna. Ez du axola ikusten duzun lehen aldia izateak: pilotak paretaren kontra jo eta lehen kolpe lehorra entzutean, orduan ulertzen duzu kirol bat baino askoz gehiago ikusten ari zarela. Frontoia: jokatzeko leku bat baino gehiago Iruñean, auzo bakoitzak bere pultsua du. Eta taupada horietako asko frontoi baten barruan entzuten dira. Aire zabaleko frontoi publiko ugari daude, eta pilota pertsona askoren eguneroko jokoaren parte da; dena den, Labrit frontoia bezalako leku batean txapelketaren partida bat bizitzea begirada aldatzen dizun esperientzia da. Ez da jokalekuan gertatzen dena bakarrik. Inguruan gertatzen dena ere bada: oinez iristen direnak, urteak igaro ondoren